W wielu dziedzinach, w których ma zastosowanie diagnostyka medyczna, wykorzystuje się technologie z zakresu: inżynierii genetycznej, biochemii, biofizyki, biotechnologii, immunologii molekularnej, biologii komórki, bioinżynierii, biologii systemowej, bioinformatyki oraz nanobiotechnologii. Pojedyncza procedura diagnostyki laboratoryjnej nazywa się badaniem laboratoryjnym. Co więcej, w obrębie analityki medycznej możemy wyróżnić różne specjalności. Do tych specjalności należą między innymi: biochemia kliniczna, mikrobiologia oraz wirusologia lekarska, laboratoryjna genetyka medyczna, laboratoryjna immunologia kliniczna, hematologia oraz transfuzjologia laboratoryjna oraz parazytologia laboratoryjna. Biochemia kliniczna zajmuje się2 na przykład oznaczeniem stężenia amoniaku we krwi. Z kolei mikrobiologia oraz wirusologia lekarska zajmuje się na przykład wykonywaniem posiewu moczu oraz oznaczaniem lekowrażliwości drobnoustrojów. Laboratoryjna genetyka medyczna zajmuje się między innymi poszukiwaniem swoistych translokacji u chorych na przewlekłą białaczkę szpikową. Laboratoryjna immunologia kliniczna natomiast zajmuje się na rzykład oceną zgodności tkankowej u dawcy oraz biorcy przeszczepu. Laboratoryjna toksykologia kliniczna z kolei zajmuje się między innymi ustalaniem przyczyn zatrucia, a hematologia oraz transfuzjologia laboratoryjna zajmuje się na przykład wykonywaniem badań morfologicznych krwi. Parazytologia laboratoryjna zajmuje się na przykład poszukiwaniem jaj pasożytów jelitowych w kale.
Specjalizacje diagnostów laboratoryjnych
Ministerstwo Zdrowia prowadzi listę dziedzin, które mają zastosowanie w ochronie zdrowia oraz w diagnostyce laboratoryjnej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie specjalizacji oraz uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostów laboratoryjnych wyróżnia następujące specjalizacje: laboratoryjna diagnostyka medyczna, laboratoryjna genetyka medyczna, laboratoryjna hematologia medyczna, laboratoryjna immunologia medyczna, mikrobiologia medyczna, laboratoryjna transfuzjologia medyczna, laboratoryjna toksykologia medyczna, zdrowie publiczne, zdrowie środowiskowe, laboratoryjna hematologia medyczna, co stanowi specjalizację szczegółową, cytomorfologia medyczna, laboratoryjna parazytologia medyczna, epidemiologia oraz laboratoryjna diagnostyka sadowa. Istnieją również specjalizacje w dziedzinie ochrony zdrowia. Ministerstwo zdrowia rozróżnia tutaj następujące specjalizacje: epidemiologia, fizjoterapia, fizyka medyczna, inżynieria medyczna, promocja zdrowia oraz edukacja zdrowotna, psychologia kliniczna, neurologopedia, zdrowie publiczne, zdrowie środowiskowe, toksykologia, mikrobiologia, przemysł farmaceutyczny, radiofarmacja oraz surdologopedia. Uprawnienia diagnosty laboratoryjnego są przyznawane absolwentom analityki medycznej. Kolejną specjalizacją lekarską jest epidemiologia. Jest to dziedzina, która bada wpływ czynników środowiskowych na występowanie chorób w danej populacji lub też bada wpływ czynników środowiskowych, które mają wpływ na stan zdrowia ludności.
...
Epidemiolog
Epidemiolog jest specjalistą, który zajmuje się wpływem czynników środowiskowych na ludność bądź też na choroby pojawiające się w danej populacji. Epidemiologia zajmuje się między innymi następującymi badaniami: rozpowszechnienia chorób, rozpowszechnienia inwalidztw oraz ich przyczyn, jak również rozpowszechnienia zgonów oraz ich przyczyn. Wszelkie informacje epidemiolog zdobywa poprzez pomiar pozytywnych oraz negatywnych mierników stanu zdrowia. Pozytywne mierniki stanu zdrowia dotyczą rozwoju fizycznego, oceny sprawności fizycznej oraz ustalenia wskaźnika wydolności. Z kolei negatywne mierniki stanu zdrowia można podzielić na takie, które dotyczą chorób oraz na takie, które dotyczą zgonów. Negatywne mierniki stanu zdrowia dotyczące chorób polegają na ustaleniu zapadalności oraz chorobowości. Z kolei negatywne mierniki stanu zdrowia dotyczące zgonów polegają na ustaleniu umieralności oraz śmiertelności. Badania epidemiologiczne dotyczą określonych populacji. Istnieje kilka czynników, które służą określeniu populacji. Są to kolejno: wiek, miejsce zamieszkania oraz narażenie na czynniki ryzyka wystąpienia danego schorzenia. Istnieją trzy rodzaje badań epidemiologicznych. Są to: badania przeglądowe, badania obserwacyjne...
Badania epidemiologiczne
Badania epidemiologiczne przeglądowe są pomocne w celu oceny wpływu warunków zewnętrznych właśnie na powstawanie oraz szerzenie się choroby. Z kolei badania obserwacyjne możemy podzielić na następująco: badania kliniczno-kontrolne, badania kohortowe oraz badania przekrojowe. Badania kliniczno-kontrolne polegają na tym, że wybiera się odpowiednią grupę przypadków, które posiadają określony status choroby. Następnie całą tę pulę dzieli się na osoby, które chorują oraz na grupę kontrolną, w której choroba nie pojawia się. W dalszej kolejności ustala się potencjalne ekspozycje, jakie to mogły pojawić się w przeszłości danej populacji. Badania kohortowe z kolei są to badania selekcjonujące obiekty badań. Selekcja ta odbywa się w zależności od stanu ekspozycji obiektów badań, gdzie na początku osoby te są zdrowe zazwyczaj. Punktem wyjścia badania stanowią określone uwarunkowania środowiska. Właśnie dla tych uwarunkowań w długiej obserwacji poszukuje się odpowiednich skutków zdrowotnych. Natomiast badania eksperymentalne polegają na celowym oraz na kontrolowanym sterowaniu przyczyną, która to wywołuje zjawiska zdrowotne....
Lekarz specjalista genetyk
Lekarz specjalista genetyk ma wiele zadań. Do tych zadań należą przede wszystkim następujące: ustalenie czy dana choroba jest dziedziczna, ustalenie, jaki jest mechanizm dziedziczenia choroby, określenie matematycznego prawdopodobieństwa wystąpienia choroby u kolejnego potomstwa, co jest zależnością od tego, czy dana choroba pojawiła się już u rodzica bądź u rodzeństwa danej osoby, u której zdiagnozowano chorobą dziedziczną oraz zidentyfikowanie członków rodziny osoby chorej, u których może pojawić się choroba dziedziczna. Zidentyfikowanie to opiera się na podstawie analizy mechanizmu dziedziczenia. Co więcej, do zadań lekarza genetyka należą również: poinformowanie rodziny w sprawie dotyczącej profilaktyki oraz sposobu leczenia choroby dziedzicznej, objęcie rodziny procesem poradnictwa genetycznego, wdrożenie leczenia specjalistycznego choroby dziedzicznej oraz współpracowanie z rodzicami, jak również z lekarzem ginekologiem w procesie diagnostyki prenatalnej. Ponadto lekarz genetyk wraz z matką może podjąć decyzję o aborcji dziecka. Jednakże zabieg przerwania ciąży może wykonać lekarz tylko i wyłącznie w następujących przypadkach: kiedy ciąża stanowi zagrożenie dla...